Afspraken tussen ondernemingen die de concurrentie beperken, zijn strikt verboden.
Rechtsgronden:
Op Belgisch niveau: artikel IV.1 van het Wetboek van economisch recht (WER)
Op Europees niveau: artikel 101 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU)
Deze bepalingen verbieden elke overeenkomst, elk besluit van een ondernemingsvereniging en elke onderling afgestemde feitelijke gedraging die tot doel of gevolg heeft de concurrentie te verhinderen, te beperken of te vervalsen. Verboden overeenkomsten zijn van rechtswege nietig.
1. Overeenkomsten tussen ondernemingen
Een overeenkomst is elke gemeenschappelijke wil van minstens twee ondernemingen om zich op een bepaalde manier te gedragen. Zij kan schriftelijk, mondeling of impliciet zijn. Wat telt, zijn de feiten en het reële marktgedrag.
Voorbeeld: twee vervoerders spreken af elkaar op bepaalde lijnen niet te beconcurreren.
2. Besluiten van ondernemingsverenigingen
Een beroepsvereniging, federatie of sectororganisatie mag het gedrag van haar leden niet coördineren.
Zelfs een eenvoudige aanbeveling kan onwettig zijn indien zij ondernemingen beïnvloedt.
Voorbeeld: een federatie beveelt een minimumtarief aan voor bepaalde diensten.
3. Onderling afgestemde feitelijke gedragingen
Een afgestemde gedraging bestaat wanneer ondernemingen hun gedrag coördineren zonder formele overeenkomst. Het volstaat dat samenwerking de normale concurrentierisico's vervangt.
1. Informatie-uitwisseling
U mag enkel openbare, geaggregeerde of historische gegevens delen.
Het uitwisselen van gevoelige informatie (prijzen, marges, strategieën, biedingsintenties) is verboden, zelfs indirect.
2. Overheidsopdrachten en aanbestedingen
Elke onderneming moet volledig onafhankelijk een offerte indienen.
Het is verboden om:
markten onderling te verdelen
schijnoffertes in te dienen
prijzen of strategieën af te stemmen
Consortia zijn enkel toegestaan wanneer individuele deelname onmogelijk is en de informatie-uitwisseling strikt beperkt blijft.
3. Arbeidsmarkt
Elke afspraak tussen concurrenten om lonen vast te leggen of rekrutering te beperken, is verboden.
4. Beroepsvergaderingen en sectorfederaties
U mag deelnemen aan sectorvergaderingen op voorwaarde dat de agenda strikt wordt gevolgd.
Elke discussie over prijzen, klanten, lijnen of aanbestedingen moet onmiddellijk worden geweigerd.
Schrijf uw e-mails en documenten altijd duidelijk en neutraal.
Voorbeeld: concurrenten wisselen regelmatig gevoelige prijsinformatie uit en stemmen zich daarna op elkaar af.
4. Kartels
Kartels vormen de ernstigste vorm van concurrentiebeperkende afspraken.
Zij hebben tot doel de concurrentie tussen rivaliserende ondernemingen uit te schakelen.
Zij omvatten onder meer:
prijsafspraken
verdeling van markten of klanten
toewijzing van quota
coördinatie van offertes bij overheidsopdrachten
Voorbeeld: meerdere vervoerders spreken af om schoolcontracten beurtelings te verkrijgen → verboden kartel.
Op Belgisch niveau: artikel IV.2 WER
Op Europees niveau: artikel 102 VWEU
Het bezit van een machtspositie is op zich niet verboden.
Het misbruik ervan ten nadele van de concurrentie of klanten wordt wel gesanctioneerd.
Een machtspositie betekent dat een onderneming zich in grote mate onafhankelijk kan gedragen tegenover concurrenten, klanten of leveranciers:
exclusieve aankoopverplichtingen
voorwaardelijke kortingen
koppelverkoop of bundeling
roofprijzen
leveringsweigering
margedruk (margin squeeze)
buitensporige prijzen
ongerechtvaardigde discriminatie tussen handelspartners
De Belgische Mededingingsautoriteit ziet toe op de naleving van het mededingingsrecht. Zij kan onderzoeken voeren, procedures starten, voorlopige maatregelen opleggen en financiële sancties opleggen. Zij controleert ook bepaalde fusies en werkt samen met Europese autoriteiten.
Voor de onderneming:
geldboetes tot 10 % van de wereldwijde groepsomzet
nietigheid van concurrentiebeperkende overeenkomsten
uitsluiting van overheidsopdrachten
Voor bestuurders:
persoonlijke boetes van 100 tot 10 000 euro
bij manipulatie van aanbestedingen: mogelijke strafrechtelijke sancties, inclusief gevangenisstraf
De recente geopolitieke spanningen leiden tot een aanzienlijke volatiliteit van de brandstofprijzen in België en internationaal. Deze situatie heeft een rechtstreekse impact op de kosten van ondernemingen waarvan de activiteiten sterk afhankelijk zijn van diesel.
