De tachograaf

Rij- en Rusttijden > In de EU > De tachograaf

A.  Algemeen

De tachograaf is een toestel dat dient om de naleving van de bepalingen in verband met de reglementering van de rij- en rusttijden te controleren. De bepalingen met betrekking tot de tachograaf zijn opgenomen in verordening (EU) nr. 165/2014.[1] Het koninklijk besluit van 17 oktober 2016 geeft uitvoering aan deze Europese verordening.[2]

Er bestaan twee soorten tachografen:

  • De analogische tachograaf die de rij- en de rusttijden mechanisch registreert door die op een schijf te griffen.
  • De digitale tachograaf die alle gegevens in het interne geheugen en op een geheugenchip opslaat.

De analogische tachograaf zal mettertijd verdwijnen. Sinds 1 mei 2006 is de digitale tachograaf inderdaad verplicht op alle nieuwe voertuigen die onder de Europese verordening 165/2014 vallen. En sinds 5 augustus 2005 moeten nieuwe voertuigen die voor de eerste maal in België ingeschreven worden, uitgerust worden met een digitale tachograaf.[3]. Sinds 2010 is hetzelfde systeem verplicht in alle landen van de AETR-overeenkomst (Europese overeenkomst m.b.t. het vervoer over de weg).

B. Toepassingsgebied

De tachograaf moet geïnstalleerd en gebruikt worden in alle voor personen- en goederenvervoer bestemde voertuigen die vallen onder het toepassingsgebied van de sociale verordening (EG-verordening nr. 561/2006).[4] Voertuigen die niet onder het toepassingsgebied van deze sociale verordening vallen, moeten dus niet met een tachograaf uitgerust worden.

Elke lidstaat kan echter wel eisen dat voertuigen die in principe niet met een tachograaf uitgerust moeten worden (zoals bijv. voertuigen van minder dan 3,5 ton MMA), toch een tachograaf moeten hebben voor het nationale vervoer over zijn grondgebied.

C. Installatie en inspectie

De tachograaf is verzegeld, je kan er dus niets aan veranderen. Enkel erkende werkplaatsen mogen de tachograaf installeren, herstellen of de correcte werking ervan controleren.[5]

De erkenning geldt enkel voor het installeren, het herstellen of voor beide operaties, van de analoge tachograaf, de digitale tachograaf of van beide soorten apparaten.

De analoge en de digitale tachograaf moeten regelmatig geïnspecteerd worden. Die inspectie omvat een tweejaarlijkse controle door erkende werkplaatsen.[6] De inspectie omvat ook een verplichte ijking, om de twee jaar voor de digitale tachograaf, om de zes jaar voor de analoge tachograaf.[7] Bij elke inspectie moet de installateur het installatieplaatje vernieuwen. Naast de regelmatige inspecties moet de tachograaf ook geïnspecteerd worden bij het (opnieuw) in het verkeer brengen van het voertuig, na elke herstelling, na elke wijziging van de kenmerkende coëfficiënt van het voertuig of van de effectieve omtrek van de banden of wanneer de UTC-klok[8] een verschil van meer dan 20 minuten vertoont evenals wanneer een controleambtenaar dat eist (politie, douaneambtenaar, sociale inspecteurs of controleurs bijvoorbeeld).[9]

Na deze inspectie moeten de werkplaatsen een inspectierapport opstellen als onregelmatigheden in de werking van de tachograaf verholpen moesten worden. Die rapporten moeten gedurende minstens twee jaar bijgehouden worden.[10]

Uiteraard worden ook de werkplaatsen op hun beurt door de Federale Overheidsdienst Mobiliteit en Vervoer gecontroleerd.[11]

De werkplaatsen zorgen voor de overdracht van de in het geheugen van hun werkplaatskaarten opgeslagen gegevens. Die gegevens moeten minstens vier jaar bijgehouden worden.[12] De erkende werkplaatsen moeten de in het geheugen van de tachograaf opgeslagen gegevens kunnen downloaden. Die gegevens mogen enkel aan de eigenaar van het voertuig doorgegeven worden. Na het downloaden van de gegevens moet een rapport opgesteld worden dat gedurende vier jaar bewaard moet worden.[13]

D. Goedkeuring

Goedgekeurde tachografen, bewegingssensoren, registratiebladen (schijven) of geheugenkaarten kan men herkennen aan het door het Ministerie van Econome uitgereikte goedkeuringsmerk.[14]

Dat goedkeuringsmerk bestaat uit een rechthoek met daarin een kleine letter « e », gevolgd door het onderscheidingsnummer van het land (6 voor België) en een goedkeuringsnummer.

E. Gebruik

De vervoersondernemingen en de bestuurders staan in voor de goede werking en het goed gebruik van de tachograaf. Het is uiteraard verboden de op het registratieblad, op de tachograaf of op de bestuurderskaart opgeslagen gegevens te vervalsen, te verbergen, uit te wissen of te vernietigen.[15]

De vervoersondernemingen zorgen voor een goede opleiding van de bestuurders die tevens de juiste uitleg moeten krijgen over de correcte werking van de digitale zowel als van de analoge tachograaf. De ondernemingen moeten regelmatig controles uitvoeren om er zich van te vergewissen dat hun bestuurders de tachograaf correct gebruiken.[16]

1. De analoge tachograaf

Functies

De analoge tachograaf registreert de afgelegde afstand, de snelheid van het voertuig, de rijtijd, de beschikbaarheids- en de arbeidstijd, de werkonderbrekingen en de dagelijkse rusttijden.[17]

Registratiebladen in de vorm van een schijf

De werkgever moet de bestuurders een voldoende aantal gehomologeerde registratiebladen overhandigen, rekening houdend met het individuele karakter van die bladen, de duur van de dienst en de vereiste om eventueel beschadigde of door een controleambtenaar in beslag genomen bladen te vervangen.[18]

De bestuurders mogen geen vuile of beschadigde registratiebladen gebruiken. Daarom moeten de registratiebladen degelijk beschermd worden.[19] In geval van beschadiging van een blad waarop gegevens geregistreerd zijn, moeten de bestuurders het beschadigde blad bij het reserveblad voegen dat ter vervanging gebruikt wordt.[20]

De bestuurders gebruiken de registratiebladen voor elke dag dat ze rijden vanaf het tijdstip waarop ze het voertuig overnemen. Het registratieblad mag niet uit het apparaat genomen worden vóór het einde van de dagelijkse arbeidstijd, tenzij dit anders toegelaten is.[21]

2. De digitale tachograaf

Functies

De digitale tachograaf registreert de afgelegde afstand en de snelheid van het voertuig, meet de tijd en de activiteit van de bestuurder, registreert de identiteit van de bestuurder evenals de voorvallen en fouten.[22]

Om te kunnen nagaan of de toepasselijke wetgeving nageleefd wordt, registreert de intelligente digitale tachograaf automatisch ook de positie van het voertuig op de volgende punten via een systeem van satellietnavigatie: de plaats waar de werktijd begint, iedere drie uur van de opgetelde rijtijd en de plaats waar de dagelijkse werktijd eindigt. Alle voertuigen moeten op termijn met dit type tachograaf uitgerust worden.[23]

De digitale tachograaf moet zo gemaakt zijn dat de bescherming van de privacy gegarandeerd is. Enkel de gegevens die nodig zijn voor het realiseren van de doelstellingen van verordening (EU) nr. 165/2014 mogen verwerkt worden.[24]

Verscheidene kaarten

De bestuurderskaart

  • Kostprijs: 65 euro[25] (BTW 21% in).
  • Geldigheidsduur: maximum 5 jaar.

ü Toekenningsvoorwaarden: zijn normale verblijfplaats in België hebben; in het bezit zijn van een rijbewijs B(E), C(E) of D(E); een voertuig besturen dat valt onder verordening (EEG) nr. 3820/85; niet in het bezit zijn van een andere geldige bestuurderskaart.

  • Procedure:

Voor een eerste aanvraag: het daartoe bestemde formulier invullen en ondertekenen; er een identiteitsfoto van maximum 6 maanden geleden bijvoegen; na ontvangst van de factuur onmiddellijk de betaling uitvoeren.

Voor een vernieuwing: het daartoe bestemde formulier invullen en ondertekenen; er een identiteitsfoto van maximum 6 maanden geleden bijvoegen; het volledige dossier opsturen naar Digitach in de periode tussen 2 maanden en 15 werkdagen vóór de vervaldatum van de te vernieuwen kaart; na ontvangst van de factuur onmiddellijk de betaling uitvoeren.

Voor een vervanging: het daartoe bestemde formulier invullen en ondertekenen; er een identiteitsfoto van maximum 6 maanden geleden evenals de te vervangen kaart of het bewijs van aangifte van het verlies of de diefstal van de kaart bijvoegen; het volledige dossier opsturen naar Digitach; na ontvangst van de factuur onmiddellijk de betaling uitvoeren; in geval van gebrekkige werking moet de kaart aangetekend teruggestuurd worden. Wijst het onderzoek uit dat de gebrekkige werking te wijten is aan een technisch defect, dan wordt de vervangingskaart terugbetaald.

Voor een omwisseling (wanneer de houder van een in een andere lidstaat van de EU uitgereikte bestuurderskaart naar België verhuist): het daartoe bestemde formulier invullen en ondertekenen; er een identiteitsfoto van maximum 6 maanden geleden evenals de te vervangen kaart bijvoegen; het volledige dossier opsturen naar Digitach; na ontvangst van de factuur onmiddellijk de betaling uitvoeren.

Ondernemingskaart

  • Kostprijs: 150 euro (BTW 21% in).
  • Geldigheidsduur: maximum 5 jaar.
  • Toekenningsvoorwaarden: de onderneming moet ingeschreven zijn in de kruispuntbank van de ondernemingen.
  • Procedure:

Voor een eerste aanvraag: het daartoe bestemde formulier invullen; het dossier opsturen naar Digitach; de factuur onmiddellijk na ontvangst betalen.

Voor een vernieuwing: het daartoe bestemde formulier invullen; het dossier opsturen naar Digitach; de factuur onmiddellijk na ontvangst betalen.

Voor een vervanging: het daartoe bestemde formulier invullen en ondertekenen; de te vervangen kaart of het bewijs van aangifte van het verlies of de diefstal bijvoegen; het volledige dossier opsturen naar Digitach; de factuur onmiddellijk na ontvangst betalen. In geval van gebrekkige werking moet de kaart aangetekend teruggestuurd worden. Wijst het onderzoek uit dat de gebrekkige werking te wijten is aan een technisch defect, dan wordt de vervangingskaart terugbetaald.

Controleurskaart: is bestemd voor de controleambtenaar en is gratis.

Werkplaatskaart: is bestemd voor de installateur of de hersteller en kost 225 euro.

De digitale kaarten zijn verkrijgbaar bij de dienst Digitach van het ITLB.

Inlichtingen : Dienst DIGITACH (p/a vzw ITLB)

Archimedesstraat 5 - 1000 Brussel

Tel 02/282 09 60 - Fax 02/282 09 69

digitach@itlb.be - www.digitach.be

Het Sociaal Fonds zorgt voor de terugbetaling van de digitale bestuurderskaart.

Inlichtingen : Sociaal Fonds

Metrologielaan 8 - 1130 Brussel

Tel 02/240 16 46

info@sociaalfondssocial.be - www.sociaalfondssocial.be

Verlies, diefstal, beschadiging of gebrekkige werking van een in België uitgereikte kaart

Het verlies of de diefstal van de kaart moet het voorwerp uitmaken van een verklaring van onvrijwillige buitenbezitstelling bij de politie.[26]

Bij beschadiging, gebrekkige werking, verlies of diefstal moet de bestuurder een aanvraag aan Digitach richten om zijn kaart te vervangen.

3. Gemeenschappelijke bepalingen voor de analoge en de digitale tachograaf

Bewaren van de registratiebladen en afgedrukte gegevens

De bestuurder moet op verzoek van de controleambtenaren zijn bestuurderskaart, alle handmatig opgetekende gegevens en alle afdrukken van de lopende dag en van de voorgaande 28 dagen, de registratiebladen van de lopende dag en de voorgaande 28 dagen kunnen overleggen.[27]

Wanneer de bestuurder die bladen niet kan overleggen, kunnen ze vervangen worden door een origineel attest van de werkgever. Dat attest is het EU-inactiviteitsattest. Het moet volledig machinaal ingevuld en door een verantwoordelijke van de onderneming ondertekend worden.

De werkgever moet in geval van beschadiging, gebrekkige werking, verlies of diefstal van de bestuurderskaart, de beschadigde registratiebladen en de afgedrukte gegevens in leesbare vorm gedurende ten minste één jaar na het gebruik bewaren. De bladen moeten op verzoek van de controleambtenaren overgelegd of overhandigd worden. De onderneming moet een kopie van de bladen of de gedownloade gegevens overhandigen aan de bestuurder die erom vraagt.[28]

Defect van de tachograaf [29]

Zolang het toestel defect is of gebrekkig werkt moeten de bestuurders de gegevens betreffende de tijdsperiodes, als die niet meer correct door het toestel geregistreerd worden, overbrengen op het of de registratiebladen of op een speciaal blad dat aan het registratieblad vastgehecht wordt of samen met de bestuurderskaart bewaard wordt.

De werkgever moet een defect of gebrekkig werkend toestel laten herstellen door een erkend installateur of door een erkende werkplaats zodra de omstandigheden dit toelaten.

Als het voertuig niet binnen een week nadat het defect is opgetreden of de gebrekkige werking werd vastgesteld naar de zetel kan terugkeren, moet de herstelling onderweg uitgevoerd worden.

Vermeldingen

De bestuurders moeten erop toezien dat de tijdsaanduiding op het registratieblad overeenkomt met de wettelijke tijd in het land waar het voertuig is ingeschreven.

Ze bedienen de schakelorganen waarmee de volgende te registreren tijden kunnen worden onderscheiden

Onder het "stuurtje" : rijtijd;

Onder de "hamertjes": alle andere werktijden;

Onder het "doorstreepte vierkant ": de beschikbaarheidstijd, namelijk:

  • De wachttijd, dit is de periode tijdens dewelke de bestuurders niet op hun werkpost moeten blijven, behalve om gevolg te kunnen geven aan eventuele oproepen om de rit aan te vatten of te hervatten, of om andere werkzaamheden uit te voeren.
  • De tijd doorgebracht naast de bestuurder tijdens de rit.
  • De tijd doorgebracht in een slaapcabine tijdens de rit.

Onder het "bedje": de onderbrekingen of de dagelijkse rustpauzes.

Bij een analoge tachograaf moet de bestuurder de volgende gegevens op het registratieblad noteren:

-> zijn naam en voornaam wanneer hij het blad begint te gebruiken;

-> datum en plaats bij het begin en het einde van het gebruik van het blad;

-> het kentekennummer van het voertuig vóór de eerste rit die op het registratieblad wordt geregistreerd, en vervolgens, indien van voertuig wordt gewisseld, tijdens het gebruik van het registratieblad;

-> de kilometerstand: vóór de eerste rit die op het registratieblad wordt geregistreerd; aan het einde van de laatste rit die op het registratieblad wordt geregistreerd en ook als tijdens een werkdag van voertuig wordt gewisseld (de stand in het eerste voertuig waarmee de bestuurder heeft gewerkt en de stand in het volgende voertuig);

->  In voorkomend geval, eventueel het tijdstip waarop van voertuig wordt gewisseld.

4. Downloaden van de gegevens

De gegevens van het geheugen van de digitale tachograaf moeten minstens om de twee maand overgezet worden op een beveiligd extern opslagmedium.

De gegevens van het geheugen van de bestuurderskaart moeten minstens om de 21 dagen overgezet worden op een beveiligd extern opslagmedium.[30]

De onderneming moet alle gedownloade gegevens minstens vijf jaar bijhouden op eenzelfde beveiligde plaats waar enkel de gerechtigde personen toegang toe hebben.[31]

De erkende controleurs (politie, FOD Mobiliteit, douane, inspectie van de sociale wetten, sociale inspectie, RSZ) mogen de gegevens downloaden om ze te onderzoeken.

5. Attest « verklaring van activiteiten »

Voor de dagen waarop de bestuurder niet gereden heeft als gevolg van bijvoorbeeld vakantie, ziekte of ongeval en hij de wettelijk vereiste schijven of de op zijn bestuurderskaart vereiste prestaties niet kan overleggen, kunnen deze vervangen worden door een origineel attest van de werkgever.[32]

Dat attest is het EU-inactiviteitsattest. Het moet volledig machinaal ingevuld en door een verantwoordelijke van de onderneming ondertekend worden.[33]

6. Sancties

In het geval de chauffeur een voertuig met digitale tachograaf bestuurt, zijn de bestraffingen van inbreuken met een bestuurderskaart de volgende:


1. De bestuurderskaart is niet geldig omdat de geldigheidsduur ervan verstreken is : 1.320 €

2. De bestuurderskaart is niet geldig wegens defect of beschadiging en de vaststelling gebeurt méér dan 15 kalenderdagen (of later als dit noodzakelijk is om het voertuig naar het bedrijf terug te rijden) na het begin van de beschadiging of het defect : 1.320 €

3. De bestuurderskaart bevindt zich bij de bestuurder in het voertuig maar werd niet in het controleapparaat ingevoerd : 1.320 €

4. De bestuurderskaart werd zonder geldige reden vóór het einde van de werkdag uit het controleapparaat gehaald, terwijl het voertuig werd gebruikt : 1.320 €

5. De bestuurderskaart bevindt zich bij de bestuurder in het voertuig maar werd zonder geldige reden vóór het einde van de werkdag uit het controleapparaat gehaald, terwijl het voertuig niet in beweging was en er geen reden bestond tot verwijdering van de bestuurderskaart overeenkomstig artikel 34 van verordening nr. 165/2014 : 55 €

6. De bestuurder is geen titularis van een bestuurderskaart terwijl het voertuig of het transport niet is vrijgesteld van het gebruik van de tachograaf : 1.320 €

7. De bestuurder is titularis van een bestuurderskaart maar kan deze laatste niet overleggen wegens verlies of diefstal noch een bewijs van aangifte van het verlies of de diefstal : 1.320 €

8. De bestuurder is titularis van een bestuurderskaart maar kan deze laatste niet overleggen wegens verlies of diefstal en de vaststelling gebeurt meer dan 15 kalenderdagen (of later als dit noodzakelijk is om het voertuig naar het bedrijf terug te rijden) na het verlies of de diefstal : 1.320 €

9. De bestuurder is titularis van een bestuurderskaart maar deze laatste bevindt zich niet bij hem in het voertuig : 1.320 €

10. De bestuurder weigert de bestuurderskaart voor controle over te leggen : 2.640 €

11. De bestuurder heeft de bestuurderskaart frauduleus gebruikt door het gebruik of het bezit van een kaart waarvan een andere persoon titularis is; het beurtelings gebruik van twee of meerdere kaarten toegekend aan verschillende bestuurders, waarvan hij al dan niet houder is; het gebruik van een als verloren of gestolen gemelde kaart; het beurtelings gebruik van meerdere geldige kaarten waarvan hij houder is; het gebruik van een vervalste of valse kaart of van een kaart waarvan de geregistreerde gegevens ontoegankelijk gemaakt of vernietigd werden : 2.640 €

7. Samenvatting bewaartermijn tachograafschijven en van de digitale tachograaf gedownloade gegevens




[1] Verordening (EU) nr. 165/2014 van het Europees Parlement en van de Raad van 4 februari 2014 betreffende tachografen in het wegvervoer, tot intrekking van verordening (EEG) nr. 3821/85 van de Raad betreffende het controleapparaat in het wegvervoer en tot wijziging van verordening (EG) nr. 561/2006 van het Europees Parlement en de Raad tot harmonisatie van bepaalde voorschriften van sociale aard voor het wegvervoer. Voor de EER relevante tekst. OJ L 60, 28.2.2014.

[2] Koninklijk besluit van 17 oktober 2016 inzake de tachograaf en de rij- en rusttijden, B.S. 24 oktober 2016.

[3] Koninklijk besluit van 14 juli 2005 houdende uitvoering van de verordening (EEG) nr. 3821/85 van 20 december 1985 betreffende het controleapparaat in het wegvervoer, artikel 22.

[4] Artikel 3 van verordening (EU) nr. 165/2014.

[5] Artikel 22 van verordening (EU) nr. 165/2014.

[6] Artikel 23 van verordening (EU) nr. 165/2014.

[7] Bijlage I « Constructie-, beproevings-, installatie- en controlevoorschriften voor analoge tachografen » van verordening (EU) nr. 165/2014.

[8] UTC : Universal Coordinated Time (Universeel gecoördineerde tijd).

[9] Artikel 27 van het koninklijk besluit van 17 oktober 2016.

[10] Artikel 23 van verordening (EU) nr. 165/2014.

[11] Artikel 26 van het koninklijk besluit van 17 oktober 2016.

[12] Artikel 22 van het koninklijk besluit van 17 oktober 2016.

[13] Artikel 22 van het koninklijk besluit van 17 oktober 2016.

[14] Artikel 4 van het koninklijk besluit van 17 oktober 2016.

[15] Artikel 32 §§1 en 3 van verordening (EU) nr. 165/2014.

[16] Artikel 33 van verordening (EU) nr. 165/2014.

[17] Bijlage I « Constructie-, beproevings-, installatie- en controlevoorschriften voor analoge tachografen » bij verordening (EU) nr. 165/2014.

[18]Artikel 33 van verordening (EU) nr. 165/2014.

[19] Artikel 34, §2 van verordening (EU) nr. 165/2014.

[20] Artikel 35 van verordening (EU) nr. 165/2014.

[21] Artikel 34, §1 van verordening (EU) nr. 165/2014.

[22] Artikel 4, §3 van verordening (EU) nr. 165/2014.

[23] Artikel 8 van verordening (EU) nr. 165/2014.

[24] Artikel 7, §3 van verordening (EU) nr. 165/2014.

[25] Artikel 29, §4 van het koninklijk besluit van 17 oktober 2016.

[26] Artikel 32 van het koninklijk besluit van 17 oktober 2016.

[27] Artikel 36 van verordening (EU) nr. 165/2014.

[28] Artikel 33, §2 van verordening (EU) nr. 165/2014.

[29] Artikel 37 van verordening (EU) nr. 165/2014.

[30] Artikel 34 van het koninklijk besluit van 17 oktober 2016.

[31] Artikel 35 van het koninklijk besluit van 17 oktober 2016.

[32] Artikel 38 van het koninklijk besluit van 17 oktober 2016.

[33] Artikel 7 van het koninklijk besluit van 9 april 2007. Zie Beschikking (EG) nr. 230/2007 van de Commissie van 12 april 2007 tot vaststelling van een formulier in het kader van de sociale wetgeving met betrekking tot het wegvervoer, PB L 099, 14.4.2007.